Van buiten lijkt Amerika vaak het land van oppervlakkige, praatgrage mensen, van wapens, fast food en entertainment. Van onbetaalbare gezondheidszorg en colleges, van ICE, van rare oude witte mannen. Het was de reden dat het land me nooit zo aantrok, dat mijn eerste bezoek aan New York 25 jaar geleden niet per se een succes was. De snelheid, de vele keuzes, de drukte, de bozige mensen op vliegvelden, zeker na een relaxte reis door Mexico vond ik deze stad veel te intens. Ook na ons eerste bezoek en een reis door Californie in december 2024 was ik niet per se enthousiast. Maar nu ik bijna elf maanden in Californië woon, ervaar ik iets heel anders. Een land van uitersten en constrasten. En dat is verwarrend, want er is nog steeds van alles dat me afstoot, maar er is ook zoveel leuks en moois dat je van buiten niet ziet.
Volgens mij had ik eerder een keer beloofd dat ik zou schrijven over wat niet leuk vind hier, maar ik merk dat ik me steeds blijf verbazen, hoe verkeerd mijn beeld was. En omdat er al zoveel somberheid in de wereld is eerst wat anders: zeven inzichten die uit de afgelopen maanden.
Small talk is leuk. En ik kan het prima.
Als ik een ding meeneem van dit jaar wonen in Californië is het wel hoe fijn het is als mensen aardig zijn. Het is hier zo makkelijk om contact te maken met vreemden, iets dat ik in Nederland vrijwel nooit deed en waarvan ik ook dacht dat ik er geen behoefte aan had. Small talk, babbelen, ieuw. Ik ben van de verdiepende gesprekken met mensen die ik ken en vertrouw. Maar hier ontdekte ik je in de trein, in de winkel, tijdens wandelingen, in restaurants een praatje maakt. Ik deed er al snel aan mee en ontdekte dat mijn weerzin vooral te maken had met niet weten hoe het moet.
Mijn leven lang ben ik wat afwachtend. Mijn beste vriendschappen zijn ontstaan in studentenhuizen, op werkplekken, in de buurt, de omgeving faciliteerde kortom de ontmoeting. Als je elkaar sowieso tegenkomt is de eerste stap laagdrempeliger, er is al een soort common ground: iets gemeenschappelijks om op aan te haken. Veel Amerikanen zoeken dat van nature. Ben je aan het hiken, dan zeggen ze na de begroeting vaak iets over de route. Toen wij laatst bij Crater Lake in Oregon in de sneeuw hijgend omhoog liepen, deelden afdalende wandelaars hun tips. Even later rustte ik uit terwijl man en dochter nog verder omhoog gingen, en sprak een jongen me aan over mijn Hawaii shirt (de merch van winkels en plaatsen overal is ook een goede gespreksstarter!) Hij had dezelfde, en we hadden een geanimeerd gesprek over onze ervaringen op de eilandengroep, en de reis die hij nu maakte: rijden van Georgia (oostkust) naar Seattle (westkust), 5000 km in vijf weken. Onderweg bezocht hij twaalf national parks en sliep in zijn auto (nee niet gevaarlijk, nog iets dat me verbaast, Amerika staat bekend om haar wapengeweld, maar ik ervaar veel minder kleinere criminaliteit, zakkenrollen, woninginbraken en voel me vrijwel nooit onveilig.) Hij was nieuwsgierig naar reizen in Europa, want wilde graag een tijdje in Italië studeren, en na een kwartier namen we afscheid, want zo is het ook hier, je hoeft niet bang te zijn dat je niet meer van iemand afkomt, gesprekjes stoppen ook vanzelf weer.
Dat weekend hadden we ook leuke gesprekken in restaurants, over als kind van Frankrijk naar Amerika verhuizen, over het runnen van een Ethiopische eettentje in Californie, en we bespraken met een caissière in de supermarkt de smaak van kaasstengels :-)).
Ik hoef meestal hier alleen maar antwoord te geven, de rest komt vanzelf. Dat vind ik een openbaring. En ja, soms is het overdreven, want doe je op een dag een boodschappen, bestel je koffie en ga je naar de sportschool, dan beantwoord je zeker drie keer de ‘how is your day going today’ vraag. Maar veel vaker voel ik hoe hartverwarmend het contact met een onbekende is.
Weinig sociale zekerheid zorgt niet per se voor een oneerlijke samenleving
Tijdens zo’n gesprekje met een kassamedewerker, pakt vaak iemand anders mijn boodschappen in. Ik vind dit heel luxe, en ongemakkelijk, zeker als ik veel boodschappen heb gedaan. Als er geen inpakker is doe ik het zelf. Veel Amerikanen niet, die wachten tot de kassa- medewerker na het afrekenen ook alles inpakt (altijd in nieuwe tassen, nooit hebben ze er zelf een meegenomen..). Iedereen lijkt die ‘ik betaal en jij werkt’ verdeling normaal te vinden. Wonend en werkend vanuit de suburb zie ik ook dagelijks een stoet mensen de wijk in rijden om klussen te doen. In Nederland had ik schoonmakers, hier hebben mensen een abonnement op de insectenbestrijding, tuinmannen en hottub-schoonmakers. Is dat erg, vraag ik me af, als ze daar ‘normaal’ voor worden betaald?
Er zijn hier sowieso veel banen, zo heb je bij de dokter drie keer hetzelfde gesprekje met drie verschillende mensen, overal maken mensen schoon, wijzen de weg, in de horeca staat er altijd binnen een paar minuten iemand naast je tafel, er zijn verkeersregelaars, bewakers, talloze Uber/taxi-chaffeurs. Ook werken hier ouderen in de horeca, en laatst kregen we bij de paskamer van een overduidelijk slechtziende vrouw het kaartje met daarop de hoeveelheid kledingstukken. Dit zal deels komen door het gebrek aan sociale zekerheid, er zijn hier talloze schrijnende situaties van mensen die met drie banen nog niet rondkomen, het is een harde, heftige samenleving, maar tegelijk is werken hier ook ‘normaal.’ Mensen verzinnen iets om te doen, en blijven/worden zo ook onderdeel van de samenleving. Iedereen doet mee, op school, bij een sport als atletiek en in het arbeidsproces.
De maatschappij is ook gejaagd en vol, maar als ik vertel over de burn-out cijfers in Nederland reageren mensen verbaasd. Hier heb je slechts een paar sickdays per jaar (5-10 ongeveer), en verder kost ziek zijn vaak vakantiedagen. Dat is natuurlijk niet wenselijk want stel dat je langer ziek bent? Dit is overigens voor mij als zelfstandig ondernemer in Nederland niet anders. Met mijn medische aandoeningen zou ik in loondienst afgekeurd worden, maar ik heb nergens recht op als zzp’er met een koophuis. Ik ken amper zelfstandigen met een burnout, ook dankzij het kunnen indelen van je eigen tijd en niet eindeloos hoeven te vergaderen of een baas tevreden houden. Ik vraag me wel eens af waarom velen Amerika zien als zeer oneerlijk en ik ze zelden hoor over het gebrek aan pensioen of vangnet voor 1,2 miljoen zzp’ers in Nederland. Omdat het een eigen keuze is?
Een land kan heel foeilelijk en onvoorstelbaar mooi zijn
Tijdens ons bezoek aan het prachtige Crater Lake en de uitgestrekte bossen van de Redwoods, reden we ook langs talloze casino’s, foeilelijke hotels, Dollar Tree winkels, afgrijselijke restaurants met slecht eten. Dat contrast is overal, immense bergen die overal verrijzen, adembenemende meren, eindeloze stranden, spectaculaire kliffen, bossen met joekels van bomen, vulkanen, woestijn, het wordt afgewisseld met hysterische malls, parkeerplaatsen met rotondes, dorpjes die bestaan uit een highway met drie benzinepompen, een beige-bruine, uiterst karige inrichting, uit de grond gestampte nieuwbouwwijken, enorme auto’s, zoveel afval, zoveel winkels vol goedkope meuk, en fluorescerend eten in supermarkten.
Geen terrasjes, geen sfeervolle pleinen, geen fonteinen, geen kleine straatjes met oude gebouwen, geen kerken met glas in lood, geen historie, geen gezelligheid. Door Amerika rijden betekent constant in twee werelden zijn, een gevuld met asfalt, entertainment, suiker, kapitalisme, vermaak én de totale verlaten overweldigende natuur.
Innovatief betekent niet efficiënt
Al sinds 2017 rijden in Amerika zelf bestuurbare auto’s rond. Chat GPT en Claude komen hier vandaan, tijdens vluchten en op afgelegen plekken kun je via Starlink breedband internet via de ruimte krijgen. Maar er zijn ook nog steeds cheques, de brievenbus zit elke dag vol papier, bankzaken regelen duurt eindeloos. De bureaucratie is kortom ook om te huilen. Ook zijn er eindeloos veel regels als het gaat om alcohol onder de 21, je rijbewijs krijgen na een medische aandoening en tegelijk mag alles. Zo bestaat er geen APK keuring in Californie, en dus rijden er aan elkaar getapete auto’s rond, mag je zelf een nummerbord ontwerpen en zijn de verkeersregels minimaal (wie het eerst komt wie het eerst maalt op een kruising, rechtsaf slaan mag altijd, en aan twee kanten inhalen is prima.) Na drie rijlessen en je theorie mag je afrijden, het examen duurt een kwartier en hoppa daar ga je, de highway op, ook al ben je pas zestien. Heb je zoals ik epilepsie dan krijg je na een aanval een rijverbod van drie maanden (in Nederland is dat zes tot twaalf maanden.) Maar heb je en epilepsie en nog geen Amerikaans rijbewijs dan raak je totaal verstrikt in het Department of Motorcycle Vehicles (DMV, de Amerikaanse variant van het CBR) waardoor je uiteindelijk langer niet mag rijden dan dat jaar in Nederland. Echt tamelijk verwarrend allemaal.
Diversiteit wordt gevierd.
Elke keer valt het me weer op, en ik schreef er ook al over, op school, op de sportvelden, op straat, is het een regenboog van culturen. Het is te zien aan de restaurants uit de hele wereld, de producten in de supermarkt, dat vrijwel alles ook in het Spaans wordt verteld en uitgelegd, in wie je ontmoet. In Californie wonen veel mensen met hispanic en Aziatische roots, en talloze Europeanen. Bij een gradution event van de high school werden specifiek alle leerlingen genoemd die vloeiend tweetalig waren (en drietalig), het overgrote deel Spaans maar ook Armeens, Italiaans, Oekraïens, Japans, Chinees, Hongaars, Russisch, Koreaans. Ze zijn er hier reuze trots op.
De community is een stevig fundament onder de samenleving
Als de overheid het niet doet organiseren burgers zelf liefdadigheid, er is veel vrijwilligerswerk, donaties en gemeenschapszin op scholen, in buurten. Op dezelfde gradution avond viel me bijvoorbeeld op hoeveel memorial scholarships er zijn, mensen zetten geld opzij om jongeren te laten studeren. Nog mooier was dat nabestaanden deze uitreikten, zo reikde de vrouw waarvan haar man vier jaar geleden was overleden samen met haar zoon - die een jaar eerder afstudeerde - een beurs uit naam van haar man uit. Misschien is overheidssteun ‘beter’ maar deze manier van delen heeft iets ontroerends, eervols, hartverwarmends.
Trots is iets anders dan arrogantie
Ik dacht dat Amerikanen zichzelf heel wat vonden. Dat ze uitermate trots zijn op hun land en het als het centrum van de wereld zien. Het klopt dat de Amerikaanse vlag op veel plekken wappert, dat het volkslied wordt gespeeld bij sportwedstrijden, ook van de hogh school, maar verder ze ik vooral trots. Niet zozeer op hun land, maar wel op hun school, waar je echt een onderdeel van bent, en dat ook actief uitdraagt. En ze belonen en erkennen prestaties en ruimhartig, met veel loftuitingen. Daarbij gaat het overigens niet per se om het beste resultaat, maar vooral om inzet, interesse in anderen, een voorbeeld zijn, veerkracht, als je het zwaar hebt gehad wordt dat gezien, hulpvaardigheid, actief zijn in de gemeenschap en op school, een voorbeeldfunctie hebben en empathie (een woord dat veel terugkwam bij de erkenning van beurzen.)
Mijn zoon kreeg een openbaar compliment omdat zijn docente governance hem specifiek had geroemd voor zijn inzet tijdens de les. Het deed hem gloeien, hij die in Nederland tijdens vijf jaar Havo altijd vooral hoorde dat hij de kantjes ervan af liep, die het credo had ‘beter een zes zonder stress dan een zeven zonder leven.’ Aanmoediging doet veel, vooral met tieners.
Tot slot. Ik zie maar een klein deel van Amerika, in dit immense land zijn veel verschillen tussen woonplaatsen, regio’s, staten. Dit is mijn persoonlijke ervaring, waarmee ik niet zeg dat alles hier fantastisch is. Aangezien ik heb gemerkt hoe fijn het is als mensen aardig zijn, vraag ik dat ook van mijn lezers. Vragen graag, interesse graag, kritiek mag ook, maar graag vriendelijk verpakt.. Tot de volgende keer!
Het is waar dat bij veel mensen het romantische dolce vita beeld van Italië er niet uit te rammen is. Zeker bij Amerikanen trouwens. Mensen die het land iets beter kennen - vaak Italianen overigens - weten wel beter. Hoewel Umberto Eco ooit schreef: "het probleem is niet het romantische naar volledig onjuiste beeld dat buitenlanders van Italië hebben het probleem is dat Italianen er zelf in gaan geloven.
En ja, ik ben heel erg benieuwd wat je te zeggen hebt over die laatste drie onderwerpen.
De familie van mijn toenmalige echtgenote woont in Texas. Ik ben nog nooit zo vriendelijk ontvangen en heb zulke mooie gesprekken gehad, zowel met de familie als met vreemden. Tegelijkertijd stemden ze tegen ongeveer alles waar ik voor sta en gunden ze anderen niet om voor zichzelf te beslissen (Waardoor queer vrienden van mij naar Europa zijn gevlucht). Het is precies wat je zegt: een prachtig land vol tegenstrijdigheden.