‘Ik zou niet weten wat ik in Nederland moet doen.’
Aldus mijn oudste (18) na zijn graduation ceremonie van high school.
Dezelfde oudste die van juli tot januari zei dat hij geen idee had wat hij in Amerika deed. Dat hij zijn vrienden miste, uitgaan, biertjes drinken, zijn baantje in de horeca. Niks zo veranderlijk als een tiener zullen we maar zeggen, al is dat niet alles. Hij had ook best wat tijd nodig om te landen op een school waar iedereen elkaar al jaren kende. Een school met een ander soort onderwijs, in een andere taal, zonder onderscheid in niveaus, geen profielen, met veel vrijheid in het vakkenpakket samenstellen en tegelijk streng qua aanwezigheid en afspraken.
Al snel werd duidelijk dat tieners trots waren om een Blue Devil te zijn, dat ze met andere woorden trots zijn op hun school, dat hard werken en inzet geen vieze woorden zijn. Want dat is de manier om op een college toegelaten te worden, het liefst met een beurs gezien de prijzen van het Amerikaanse vervolgonderwijs.
Nogal een verschil met met Nederland waar de kantjes ervan af lopen voor hem en zijn vrienden een way of life was, school suf was, net als docenten en de lesstof. Soms een hoogtepuntje bij geschiedenis, maar echt enthousiast zag ik hem zelden. Hij presteerde het om elk jaar op een tiende over te gaan en zo haalde hij ook zijn examen. Hij koos voor dit jaar high school dan ook het minimale pakket, had weinig zin zich te verdiepen in de dikke catalogus met talloze vakken want weinig verwachtingen.
‘Wil je echt geen automotive proberen?’ vroeg ik voor ons vertrek. Maar nee. Dus werden het alleen de verplichte vakken, US History, governement en economy, English literature, en oké Spaans als vreemde taal. Toen in september bleek dat hij er nog een vak bij moest doen was er nog plek bij Zoology. Verder wilde hij het vooral rustig aan doen.
De eerste maanden miste hij aansluiting, kreeg te horen dat velen dit laatste high schooljaar met hun vrienden wilden afsluiten, feestjes waren schaars en om elf uur afgelopen, en hij constateerde dat Nederlandse tieners best wel hip zijn.
Alles veranderde toen hij werd geselecteerd voor het eerste schoolvoetbalteam. Hij moest niet alleen veel trainen, had vaak wedstrijden (die hij uiteindelijk niet mocht spelen vanwege talloze bureaucratische regels maar waar hij altijd heenging) maar maakte ook veel vrienden met roots in Iran, Mexico, India, Samoa, Puerto Rico, want j de hele wereld komt samen in Californië.
Dit bleek ook tijdens de drie uur durende graduation ceremony. De vier studenten die een speech hielden (waarom hebben we dat niet in Nederland?) spraken ontroerende woorden over de schouders waar ze op stonden, waar ze vandaan kwamen, wat ze hadden overwonnen. Het maakte duidelijk hoezeer sporten, vrijheid, naar school gaan voor velen niet vanzelfsprekend is. Een graduate uit Oeganda vertelde over haar familie die daar nog woont, dat ze dubbel zo hard moest werken als zwarte vrouw, over haar wens om alles eruit te halen en iets terug te geven aan Amerika, waar ze kansen had gekregen, aan Oeganda, waar ze vandaan komt. Een half Irakese, half Puerto Ricaanse student deelde over zijn schuldgevoelens, hij hier terwijl er zoveel ellende is in de landen waar hij mee verbonden is. Zijn wens en oproep, die ik die avond vaker hoorde: laten we allemaal bouwen en iets bijdragen aan een minder verdeelde wereld.
De drive en soms noodzaak om iets van je leven te maken, het was voelbaar en vulde mijn hart, net als het studentenkoor dat naast - natuurlijk - de star striped banner ook Landslides van Stevie Nicks zong (Can the child within my heart rise above? Can I sail through the changin’ ocean tides? Can I handle the seasons of my life? 🥹)
De avond was in het Engels en Spaans, een doventolk zorgde dat slechthorenden het ook konden volgen en via livestream werd het vertaald in het Japans, Koreaans en Mandarijn. Over inclusief gesproken.. Er waren confettikanonnen, en uitzinnig gejuich bij het opnoemen van een naam. De afsluiting van zes jaar highschool, de viering van de class of 2026 was kortom zowel een groot feest als een ritueel dat ging over wat was, over samenzijn, wat is bereikt en wat komt, en het zette aan tot nadenken over wat iedereen kan bijdragen aan deze wereld. Na afloop zag ik mijn zoon omringd door jongens die hem om de nek vlogen, alsof ze hem al kenden sinds de kleuterschool. De afstand die hij voelde aan het begin van het jaar bleek helemaal verdwenen.
Wat heb je nodig in je leven?
Naast Trump, ICE, verdeeldheid, fast food en dure gezondheidszorg is er ook zoveel hoopgevends gaande in Amerika, of misschien beter gezegd, in Californië, een land op zich. Saamhorigheid, empathie, een sterke community, enthousiasme, energie, drive. Het greep mijn beide kinderen - die vaak worstelden met de eisen en de strike meetlat van het Nederlandse onderwijs. Ik stuit vaak op onbegrip als ik erover vertel, en heb vrienden die precies weten waar het over gaat. Het vastomlijnde idee wat normaal is, de nadruk op toetsen, het lijdt tot talloze adhd-classificaties bij wie niet meekomt, een overstap naar privé onderwijs als dat mogelijk is, en thuiszitters.
In Californie ervaarde ik minder een normaal. Op (junior) high school zitten studenten met een handicap, zij hebben vaak een persoonlijk begeleider bij zich (op een public high school). Ook zijn vakken als dierverzorging, houtbewerking, kunst en muziek net zoveel waard als economie, literatuur of wiskunde. Is huiswerk maken even belangrijk als stof kunnen reproduceren en telt vrijwilligerswerk, in een bestuur zitten, bijles geven aan jongere leerlingen, een docent helpen, mee in je puntentotaal.
Het gaat korton over het ontwikkelen van eigenschappen die nodig hebt in je leven, veerkracht, doorzetten, samenwerken, leiderschap. En misschien het belangrijkste: je hoeft niet beter worden te worden in iets waar je talent en interesse niet ligt. Zo kreeg mijn dochter bij de afsluiting van haar jaar talloze complimenten over haar stille, empathische kracht.
Niet ‘je moet je meer laten zien’ maar ‘wat een fantastisch human being ben je en wat heb je een geweldige muzieksmaak.’
Niet ‘je moet beter worden in wiskunde anders haal je het niet’ maar ‘wat heb je hard gewerkt.’
Laatst las ik in NRC dat het enthousiasme van docenten het meest bepalend is in of studenten geïnspireerd en gemotiveerd raken door de stof, dat we de eigenschap enthousiasme zo onderschatten, er laatdunkend over doen. Hier zie ik hoezeer dat klopt. Mijn tieners zijn zo aan gegaan van het cheerleaden, motiveren, van de positieve you can do it vibe. Zo gaf mijn oudste het vierde en laatste kaartje voor de graduation ceremonie aan buurman Tim die toen we hem afgelopen zomer ontmoetten bleef herhalen dat hij met zijn lengte moest gaan basketballen. Nee, had hij geantwoord, ‘soccer it is.’ Tim pakte zijn telefoon, zocht op wie de coach was van het high school team, stuurde hem een mailtje over de Nederlandse jongen die bij hem in de straat was komen wonen en echt in het schoolvoetbalteam moest.
Mijn zoon onthield het. Maakte bijna dagelijks een praatje met Tim. We onderschatten chronisch wat het doet met jonge mensen als iemand in hen gelooft, zeker als die iemand van buiten het gezin komt.
‘You’ve raised fantastic kids,’ zei Tim na afloop van de ceremonie.
Ik knikte, en dacht, natuurlijk hebben wij een bijdrage geleverd aan de vorming van onze kinderen. Maar dat ze zo hier mogen landen, vermenigvuldigt wat er al is. Dat an iedereen aardig is, minder oordeelt, heeft hen veel vrijheid en zelfvertrouwen gegeven.
Ik weet wel wat mijn oudste in Nederland gaat doen. Meer enthousiasme, aardigheid en ambitie verspreiden.
Inmiddels ben ik met man en dochter op camperreis door Oregon, Washington, Canada, Montana, Wyoming, Utah.. Daarover snel meer!
Ontroerend, wat het voor ze gedaan heeft. En ondanks alle kort door de bocht high school movies, had ik geen idee dat het systeem daar zo in elkaar zit. Dat het kan zo. Mooi kado, dat nemen ze voor altijd mee!
Ik lees het om een of andere reden ook met een traan van ontroering. Misschien wel omdat ik jongeren hier ook zulk onderwijs gun. Waarbij jongeren van afkomst, met en zonder beperking samen zijn. Waarbij motivatie en elkaar steunen hoog in het vaandel staat, door volwassenen en aan elkaar. Heel mooi!